از ملائكه باشد و سلام از خداى شنوند و يا هر يك بر ديگرى تحيت و سلام كنند و گويند كه تحيت ملك عظيم است و سلام جميع انواع سلامتى يعنى پادشاهى عظيم بايشان دهند و سلامتى از همهء آفتها * ( خالِدِينَ ) * در حالتى كه جاويد باشند * ( فِيها ) * در غرفه يا در بهشت يعنى در آنجا هرگز نميرند و بيرون نيايند * ( حَسُنَتْ ) * نيكو است آن غرفه يا بهشت * ( مُسْتَقَرًّا ) * از روى قرارگاه * ( وَمُقاماً ) * و جاى بودن اين در مقابل ساءت مستقرا و مقام است و مانند آن در اعراب و چون حقتعالى وصف عباد خود فرمود و تعداد اعمال صالحات و حسنات ايشان نمود و به جهت آن ثنا كرد بر ايشان و وعده داد ايشان را برفع درجات در جنان در عقب آن بيان مىكند كه نعم عظما و درجات عليا كه موعود شده‌اند به آن در عقبا به جهت عبادت ايشانست نه غير آن از امراض ديگر و ميفرمايد كه * ( قُلْ ) * بگو اى محمد ( ص ) مر بندگان را * ( ما يَعْبَؤُا بِكُمْ ) * چه وزن نهد و چه باك داشته باشد بشما * ( رَبِّي ) * پروردگار من يعنى چه قدر باشد شما را نزد او در چه حساب باشيد و يا چه كند بشما و چه چيز معد و مهيا گرداند براى شما * ( لَوْ لا دُعاؤُكُمْ ) * اگر نه خواندن و پرستيدن شما باشد مر او را يعنى آنچه شما را نزديك او جاهى و مرتبهء داده دعاى شما است و عبادت او چه شرف انسان و كرامت او بمعرفت و طاعت است و اگر نه او با ساير حيوانات برابر است و گويند معنى آنست كه چه كند خداى به عذاب بشما و اگر نه خواندن شما ميبود خدايان ديگر را با او يعنى اگر با او شريك نميگرفتيد خدا شما را عذاب نميكرد و يا آنكه شما را نزد خداى منزلت بدعا است كه اگر دعاى شما نميبود خدا باك نميداشت از آنكه شما را هلاك كند و بعضى ديگر به اين معنى تنزيل كرده‌اند كه حق تعالى بندگان را ميفرمايد كه من شما را نه براى آن آفريده‌ام كه مرا بشما حاجتى باشد و لكن از براى آن ايجاد شما كردم تا از من بخواهيد آنچه خواهيد و مرا بخوانيد در ما يحتاج خود تا شما را بيامرزم و حاجت شما را روا كنم و بر هر تقدير ما متضمن معنى استفهام است و در محل نصب و عبادت از مصدر و تقدير اينكه و اى ( عباء يعبؤا بكم ربى لو لا دعاؤكم يعنى انكم لا تساهلون شيئا من العباء بكم لولا عبادتكم ) و عباد بمعنى مبالات او اعتداد و مهيا گردانيدن است يق ( عبئت الجيش اذا هيا بكم و قال الزجاج معناه لو لا عبادتكم له اى وزن يكون لكم ) و ميتواند بود كه ما نافيه باشد و معنى اينكه هيچ باك ندارد خداى تعالى بشما و شما را بحسابى نگيرد و قدرى و وزنى ننهد اگر عبادت شما نباشد او را يعنى عبادت شما موجب قدر و درجه شما است نزد خداى تعالى پس در آيه دلالتست بر آنكه هر كه عبادت و طاعت او سبحانه نكند او را هيچ وزنى و قدرى نخواهد بود نزد او و ابن عباس در تفسير اين آيه فرموده كه لو لا دعاؤه اياكم الى الدين و الاسلام يعنى خداى هيچ باك ندارد بشما اگر نه دعوت كردن او بودى شما را بدين اسلام و قبول كردن شما آن را و بنا بر اين